موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 8 94 2026 01 25 مدیریت تعارضات ناشی از برنامه ریزی و مدیریت شهری با تأکید بر الگوهای مشارکت مردمی (ارتباطات اجتماعی) 91 100 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم کارشناسی ارشد مدیریت و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد واحد زاهدان، ایران 2025 10 26 تعارضات در فرآیندهای برنامه‌ریزی و مدیریت شهری به‌عنوان یکی از چالش‌های بنیادین حکمرانی شهری، در نتیجه تداخل منافع، تفاوت در ادراک ذی‌نفعان، نابرابری‌های اجتماعی و ضعف در سازوکارهای ارتباطی و مشارکتی شکل می‌گیرند. هدف این مقاله، ارائه یک مرور جامع و تحلیلی از ادبیات نظری و تجربی مرتبط با مدیریت تعارضات شهری با تأکید بر نقش الگوهای مشارکت مردمی و ارتباطات اجتماعی است. رویکرد پژوهش از نوع مرور نظام‌مند و تحلیلی بوده و با بررسی مطالعات داخلی و خارجی در بازه زمانی دو دهه اخیر، تلاش شده است چارچوب‌های مفهومی، رویکردهای مدیریتی، و الگوهای مشارکتی مؤثر در کاهش و مدیریت تعارضات شهری شناسایی و مقایسه شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که گذار از الگوهای متمرکز و بالا به پایین به سمت رویکردهای مشارکتی، تعاملی و شبکه‌محور، نقش قابل توجهی در کاهش تعارضات و افزایش مشروعیت تصمیمات شهری دارد. نظریه‌هایی مانند برنامه‌ریزی ارتباطی (هیلی، ۱۹۹۷)، کنش ارتباطی (هابرماس، ۱۹۸۴) و حکمرانی مشارکتی (انسل و گش، ۲۰۰۸) به‌عنوان مبانی نظری کلیدی در این حوزه مطرح هستند. همچنین شواهد تجربی بیانگر آن است که کیفیت ارتباطات اجتماعی، شفافیت اطلاعات، اعتماد عمومی و ظرفیت نهادی، از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت فرآیندهای مدیریت تعارض به شمار می‌روند. در مقابل، چالش‌هایی نظیر نابرابری در دسترسی به مشارکت، نمایندگی ناقص گروه‌های حاشیه‌ای، و ضعف در نهادینه‌سازی مشارکت، همچنان پابرجاست. در نهایت، این مقاله با شناسایی خلأهای پژوهشی، بر ضرورت توسعه مدل‌های بومی مبتنی بر زمینه‌های اجتماعی–فرهنگی و تقویت زیرساخت‌های ارتباطی برای مدیریت مؤثر تعارضات شهری تأکید می‌کند. /downloadfilepdf/32721