موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی 2588-6967 6 68 2024 01 19 نقش شیعیان در دستگاه قضا در عصر دوم عباسی 158 178 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA محمد دانش آموخته خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم 2023 11 26 در هر جامعه‌ای پس از تشکیل حکومت به نهادهای مختلفی جهت پیشرفت امور نیاز است. قضا‌یکی از ارکان مهم در تشکیلات حکومت اسلامی‌شمرده می‌شود. ‌اولین فردی که در اسلام بر کرسی قضاوت نشست و برای حل و فصل خصومات داوری نمود، شخص پیامبر (صلی الله علیه و آله) بود. آن حضرت با حفظ سمت تبلیغ شریعت، منصب قضاوت را نیز به عهده داشت. بعد‌از ایشان هم متصدی این سمت خلیفه بود. قضاوت و داوری حقیقی از منظر علمای شیعه پس از اعتقاد به خداوند از متقن ترین اصول دین اسلام دانسته شده‌است. در منابع نفیس اسلامی‌در خصوص قضاوت و اهمیت این جایگاه توصیه‌های فراوانی وجود دارد که نشانگر خطیر بودن این منصب است‌. در عصر دوم عباسی شماری از شیعیان در امور اداری دولت عباسی مشغول به کار بوده‌اند. سید محسن امین در جلد نخست کتابش تعدادى از دولت‌مردان عباسى را در شمار شیعیان آورده است که عبارتند از: ابو سلمه خلال، نخستین وزیر خلافت عباسى که به وزیر آل محمد ملقب بود، ابو بجیر اسدى بصرى، از فرماندهان و امیران بزرگ زمان منصور، وزیر هارون الرشید. محمد بن اشعث هنگام دست‌گیرى امام کاظم‌ (علیه‌السّلام) اقداماتی را انجام داد که به تشیّع او دلالت مى‌کند، على بن یقطین، یکى از وزراى هارون، یعقوب بن داود، وزیر مهدى عباسى و طاهر بن حسین خزاعى، حاکم خراسان در عهد مأمون و فاتح بغداد که بدین سبب حسن بن سهل او را به جنگ ابى السرایا نفرستاد. این مقاله برآن است که با روش تاریخی و بررسی اسناد و مدارک بجای مانده در منابع تاریخی و حدیثی و فقهی، نقش شیعیان در دستگاه قضا را در عصر دوم عباسی که شماری از عالمان شیعه نیز در این زمان به طور رسمی‌مشغول به قضاوت بوده‌اند مورد بررسی قرار دهد. /downloadfilepdf/9319734