مقاله حاضر با الهام از چهار آیه پایانی سوره انشقاق (آیات ۱۶ تا ۱۹) که به ترتیب به پدیده‌های شفق، شب، ماه و تحولات پیوسته انسان اشاره دارند، به تبیین و تقویت دو مقوله بنیادین «تفکر» و «تدبّر» در دانش‌آموزان پرداخته است. نویسنده با تمایز قائل شدن میان این دو مفهوم، تفکر را فرایند اقامه دلیل، برهان‌آوری و تولید ایده در چارچوب فعالیت‌های ذهنی می‌داند و تدبّر را تأملی ژرف‌نگرانه و لایه‌ای برای کشف عواقب، نتایج، فرصت‌ها و تهدیدهای یک موضوع معرفی می‌کند و بر مکملیت این دو در شکل‌دهی به شناخت و عملکرد صحیح تأکید می‌ورزد. در ادامه، انواع گوناگون تفکر شامل تفکر کانونی، موضوعی، فرایندی، اطلاعات‌محور، آینده‌ساز، انتقادی، خلاق، ارزش‌گرا، هوشمندانه، تحلیلی، ترتیبی، تخیلی، میان‌فردی و برنامه‌ریزی تشریح شده و چگونگی اثرگذاری هر یک بر سبک تصمیم‌گیری و حلِ مسئله بررسی می‌گردد. مقاله سپس با ارائه الگویی عملیاتی، سه راهکار کلیدی برای ارتقای سطح تفکر و تدبّر پیشنهاد می‌دهد: ۱) روش «تسلسل چراها» برای ریشه‌یابی علل مسائل، ۲) پرورش «تفکر فعال» در برابر تفکر منفعل و واکنشی، و ۳) به‌کارگیری «پایه‌های تحلیلی» با رویکردی سلسله‌مراتبی شامل موضوع‌شناسی، عرض، طول، عمق و شاخص‌ها، که به درک یکپارچه و نظام‌مند از هر پدیده می‌انجامد. در نهایت، نگارنده نتیجه می‌گیرد که تفکر منظومه‌ای همراه با تدبّر، انسان را به «زیرکی، یقین، بصیرت و ادب» رهنمون می‌سازد و مبنای اصلی یادگیری پایدار، تغییر رفتار و تعالی فردی و اجتماعی است؛ چراکه شناخت حاصل از این فرایند، زیربنای برنامه‌ریزی مؤثر و پیش‌بینی آینده مطلوب در مواجهه با پیچیدگی‌های جهان پیرامون خواهد بود.

تفکر تدبّر یادگیری دانش‌آموزان آیات انشقاق تفکر و تدبّر در قرآن تربیت فکری تفکر خلاق.