این مقاله علمی–مروری با هدف واکاوی جامع و انتقادی دگرگونی های تاریخی در الگوهای مصرف خانواده و تحلیل پیامدهای آن بر راهبردها، نظریه ها و آمیخته های بازاریابی در گذر زمان تدوین شده است. خانواده به مثابه بنیادی ترین واحد زیستی، اجتماعی و اقتصادی، همواره کانون مرکزی تصمیم گیری های خرید، تخصیص منابع و بازتولید فرهنگی بوده است. با این حال، گذار از جوامع سنتی به مدرنیته صنعتی، ورود زنان به بازار کار رسمی، گذار از الگوهای خانواده گسترده به خانواده های هسته ای و تک سرپرست، ظهور فناوری های وب و پلتفرم های دیجیتال، و در نهایت دغدغه های معاصر پایداری و فشارهای تورمی، ساختار اقتدار و کنش مصرفی درون خانوار را از بنیاد دگرگون ساخته است. رویکرد این مطالعه مبتنی بر روش مرور روایتی-انتقادی ساختارمند با پیروی از منطق بیانیه پریزما و بررسی نظام مند ادبیات چندرشته ای (مطالعات خانواده، جامعه شناسی مصرف، اقتصاد خانوار و نظریه فرهنگ مصرف کننده) در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ به همراه خوانش بسترهای تاریخی دوره بندی شده است. نتایج کلی حاصل از تحلیل منابع نشان می دهد که الگوی تاریخی مصرف خانواده سه دگرگونی بنیادین را پشت سر گذاشته است: ۱) گذار از اقتدار تک محور مردسالار به تصمیم گیری اشتراکی و بازتوزیع قدرت نفوذ به سوی کودکان و نوجوانان (قدرت نق زدن و عاملیت فرزندان)؛ ۲) تغییر جهت از اقتصاد خانگی مبتنی بر تولید درون خانوار به مصرف گرایی توده ای کالامحور و سپس به مصرف تجربی، خدمات محور و پلتفرمی؛ و ۳) گذار از مصرف متظاهرانه سنتی به الگوهای مصرف اخلاقی، پایدار و صرفه جویی تطبیقی در پاسخ به چالش های زیست محیطی و بی ثباتی های اقتصادی. در حوزه بازاریابی، این دگرگونی های تاریخی موجب ناکارآمدی الگوهای بخش بندی جمعیتی ایستا و استراتژی های تک پیامی شده و بنگاه ها را ناگزیر به پذیرش بازاریابی رابطه ای، بخش بندی پویا بر پایه چرخه عمر خانواده، بازاریابی معکوس بین نسلی، شخصی سازی مبتنی بر کلان داده و استراتژی های خلق ارزش پایدار کرده است.

الگوی مصرف خانواده تغییرات تاریخی مصرف مطالعات خانواده نظریه فرهنگ مصرف کننده تصمیم گیری خرید خانوار